جستاری در نور بخش اول -ازفیزیک نور تا فلسفه وزیبایی شناسی
((وَاللَّیلِ اِذا یَغشی وَالنَّهارِ اذا تَجَلَّی ))
سوگند به شب چون پرده افکند و سوگند به روز چون جلوه گری آغازد
خداوندبزرگ با خلق نور،تاریکی را از روشنایی جدا کرد،نور خورشید به جهان حیات می بخشدوشاید از همین منظر است که نور آتش خاستگاه تمام تمدن های بشری است.
روشنایی در ادبیات ما جایگاه مهمی دارد ،دراساطیر،هوشنگ نخستین پادشاهی بود که اهورامزدا آتش را به وی شناساند وشناساندن آتش کنایتی از نور وآگاهی است وعبارتهای نور وظلمت درکنارهم قرارمی گیرند گویی نور آمده است تا ظلمت نباشد وهرجا نور می رود ظلمت می آید.
واژه نور علاوه بر مفهوم روشنی ،دارای مضامینی فلسفی و عرفانی است وگویا این ریشه در سرشت بشردارد.
چنانچه مولانا می فرماید :
گر تورا نور یقین پیداشود می تواند زشت هم زیبا شود
ویا آنجا که سهراب می گوید:
آسمان ،نور،خدا،عشق،سعادت باماست
فرصت بازی این پنجره را دریابیم
درنبندیم به نور،درنبندیم به آرامش پرمهر نسیم
توجه به نظر امام محمدغزالی درخصوص نور نیز قابل تامل است که همه زیبایی های جهان ،بارقه ای از زیبایی جاودانی خداوند وبارقه ای ازنوراوست،بنابرین چگونه کسی می تواندعاشق او نباشد،اوکه همیشه زیباست ومنشاءومبداءهمه ی زیبایی هاست.
وی توجه بشر را به دو اصل اساسی از زیبایی عرفانی جلب می کند.
اول آنکه: زیبایی ،بارقه ای از نوراست .
دوم اینکه :زیبایی درخلقت دقیقا جایی است که نورذاتی برهمه چیزها می تابد ،بارقه می زند ومی درخشدو زیبایی ونورالهی از طریق هرچیزی که دارای نوروزیبایی است می درخشد.
بحث نور بیش از آنکه فیزیکی باشد فلسفی و عرفانی است واز عمق جان وفطرت بشر می آید .
نور را با معنای نور برای دیدن ونور برای زیبایی می توان شناخت چنانچه بدون وجود نورنمی توان جهان رانگریست . ودرعکاسی جوهره ثبت تصویر (اکسپوز است ) نوردهی زیاد موجب Overexpusure ونوردهی کم موجب Underexpusureخواهد شد .به عبارتی اگر نوری نباشد تصویری ثبت نخواهد شد .
اما این منظور فقط برای ثبت فیزیکی تصویر است وآنجایی که بحث زیبایی شناسی پیش می آید نور پردازی وارد مبحث جدیدی به نام Art lighting می شود.استاد محمد رضا پیل آرام معتقد است که چگونه دیدن از دیدن برای یک عکاس حرفه ای باید مهم تر باشدو برای بهتر دیدن باید هنرمند بود و آموخت که هر پدیده ای را با دقت در تمام زوایا و نه آنطور که بطور تمام مشاهده می شود، ببینیم و این راز هنر عکاسی است.
وشاید همین تفاوت منظر وجذابیت نگاه ایشان باعث شد تا کتاب نورپردازی آتلیه ای راباهم بنویسیم.
در عکاسی نور ها را به دوسته نور طبیعی و نور مصنوعی تقسیم بندی میشوند .
نور های طبیعی (نور خورشید ،ستارگان و ماه )
و نور های مصنوعی (آتش، شمع ،چراغ ها ،فلاش ها وسایر انواع نور های تولید شده الکتریکی )البته باید توجه داشت که نور خورشید اولین نوری است که بشر از آن بهره برده است و در عکاسی و تمام هنر های تصویری نوری است که مبنای مقایسه با سایر نور های دیگر قرار می گیرد .
آن چه که در خصوص نور در عکاسی اهمیت می یابد ، کیفیاتی است که به لحاظ شدت نور، رنگ نور، حجم نور،میزان گستردگی و یا نمرکز منبع نور وفاصله منبع تاسوژه مورد تحلیل وارزیابی قرارمی گیرد.
رنگ نور یکی از مشخصه های ارزشمند نور است، همانطور که می دانیم اولین کسانی که فرضیه مهمی در مورد نور بیان کرد ایزاک نیوتن بود او با آزمایش منشور دریافت که <تصاویری که ما از اجسام می بینیم ،بازتاب نورازسطح آن اجسام است > وی همچنین به قانون ارزشمند دیگری درخصوص شکست نور دست یافت که نور سفید (نورخورشید)اگر از یک منشور عبور کند،به طیفی از رنگهاتجزیه می شودو چنانچه منشور را وارونه کنیم می توان از بازترکیب هفت نورحاصله مجددا به نور سفید برسیم، به نظر او طیف نور جریانی از ذرات کوچک است که به خط مستقیم درفضا حرکت می کند وهنگام عبور ازیک ماده شفاف مانند منشور،به ماده ای دیگر بسته به نوع لرزش خود با زوایای گوناگون شکست می یابندودرنتیجه ذرات تشکیل دهنده نورسفید از هم تفکیک شده وبه شکل طیف هفت رنگ که شامل 3 رنگ اصلی و4 رنگ فرعی(رنگهای رنگین کمان) ظاهر می شوند.
البته بعدها این نظر تکامل یافت وویلیام تامسون کلوین با معرفی کلوین با نماد k به عنوان یکای اندازه گیری دما مقیاس سنجش دمایی مطلق را به جهانیان معرفی کرد.به عقیده کلوین نورهای رنگی هرکدام دارای حرارت های متفاوتی هستند وهرچه به رنگ های گرم نزدیک می شویم دمای رنگ کاهش وهرچه به رنگ های سرد نزدیکتر می شویم دمای رنگ افزایش می یابد. براین اساس رنگ های قرمز- زرد- نارنجی دارای کلوین کمتر و رنگ های سبز وآبی دارای کلوین بیشتری هستند فیزیکدانان نور خورشید را نور سفید می دانند و این بدان معناست که نور خورشید علاوه بر،دارابودن تمام طیف های اصلی وفرعی هفت گانه، شامل پرتوهایی پر انرژی فرابنفش – پرتو ایکس و امواج رادیویی است.
چرا وقتی به آسمان صاف وبدون ابرودرخشان نگاه می کنیم آنراآبی میبینیم ؟
جو زمین بعضی از طول موج های نور را بیش از بقیه پراکنده و جذب می کند به همین دلیل است که آسمان به چشم ما آبی رنگ می آید . طول موج های کوتاه تر نور خورشید ( نور ها با طول موج کوتاه آبی ) مولکول های گازی موجود در جو را بیش از طول موج های بلند تر سرخ پراکنده می کندو در نتیجه در نگاه به آسمان آنرا آبی تر می بینیم .
این مبحث ادامه دارد.....
امام صادق (ع ) : دوست ندارم جواني از شما مسلمانان را ببينم مگر آن كه صبح كند و رفت و آمدش در يكي از اين دو حالت باشد : يا عالم و دانشمند باشد يا محصل و دانشجو.